BÀI TẬP VỀ LAI HAI CẶP TÍNH TRẠNG

Khi giaûm phaân hình thaønh giao töû:
+ Do söï phaân li cuûa caëp NST trong caëp töông ñoàng, moãi giao töû chæ chöùa 1 NST cuûa caëp, do ñoù giao töû chæ chöùa 1 gen cuûa caëp töông öùng: A hoaëc a B hoaëc b
+ Söï toå hôïp töï do cuûa caùc NST trong caùc caëp töông ñoàng daãn ñeán söï toå hôïp töï do giöõa caùc gen trong caëp gen töông öùng: Acoù theå toå hôïp töï do vôùi B hay b, a coù theå toå hôïp vôùi B hay b neân kieåu gen AaBb seõ cho ra 4 loaïi giao töû laø AB, Ab, aB, ab, vôùi tæ leä ngang nhau ( treân soá löôïng lôùn)
Tröôøng hôïp dò hôïp veà nhieàu caëp gen. Ví duï: AaBbCc coù theå vieát caùc loaïi giao töû theo kieåu nhaùnh caønh caây:
Ví duï: GIAÛI BAØI TAÄP :
ÔÛ 1 loaøi, gen A quy ñònh loâng ñen troäi hoaøn toaøn so vôùi gen a quy ñònh loâng traéng, gen B quy ñònh loâng xoaên troäi hoaøn toaøn so vôùi gen b quy ñònh loâng thaúng. Caùc gen naøy phaân li ñoäc laäp vôùi nhau vaø ñeàu naèm treân NST thöôøng.
            Cho noøi loâng ñen, xoaên thuaàn chuûng lai vôùi noøi loâng traéng, thaúng ñöôïc F₁. Cho F₁ lai phaân tích thì keát quaû veà kieåu gen, vaø kieåu hình cuûa pheùp lai seõ nhö theá naøo?

                                                            GIAÛI
            P:                    Loâng ñen, xoaên     x            Loâng traéng , thaúng
                                           AABB                             aabb
            G_P :                           AB                                 ab
            F₁                                            AaBb ( Loâng ñen, xoaên)
            F₁ lai phaân tích
            P:                                AaBb              x     aabb
            G_P:                   AB, Ab, aB, ab                 ab
            F_B:                1AaBb : 1Aabb :1aaBb :1aabb
            1 Loâng ñen, xoaên : 1 Loâng ñen, thaúng : 1 Loâng traéng, xoaên : 1 Loâng traéng thaúng
            BAØI TOAÙN NGHÒCH:
Bieát keát quaû lai, xaùc ñònh kieåu gen, vaø kieåu hình cuûa P
 

• Tröôøng hôïp ñôn giaûn nhaát laø:

+ Keát quaû lai cho 4 kieåu hình vôùi tæ leä 9:3:3:1. Töø tæ leä naøy coù theå suy ratoång soá kieåu toå hôïp giao töû laø: 9+3+3+1= 16= 4x4. Chöùng toûmoãi beân boá meïñaõcho ra 4 loaïi giao töû vôùi tæ leä ngang nhau, caùc gen phaân li ñoäc laäp, boá meï laø dò hôïp veà 2 caëp gen, kieåu gen AaBb.
+  Thöôøng ta xeùt keát quaû lai cuûa töøng caëp tính traïng ôû con lai, sau ñoù toå hôïp keát quaû cuûa caùc keát quaûlai 1 caëp tính traïng laïi ta xaùc ñònh ñöôïc kieåu gen cuûa boá meï.
* Ví duï: Menñen cho lai 2 caây ñaäu haø lan boá meï deàu coù chung 1 kieåu gen, thu ñöôïc keát quaû ôû theá heä con nhö sau:    - Vaøng trôn : 315 haït,- vaøng nhaên 101 haït,
- xanh trôn : 108 haït, -xanh nhaên : 32 haït
      a) Keát quaû lai tuaân theo quy luaät di truyeàn naøo?
      b) Xaùc ñònh kieåu gen cuûa caùc caây boá meï vaø caùc con.
                              GIAÛI
 

1. Xeùt söï phaân tính cuûa töøng caëp tính traïng:

Trôn  = 315+ 108 = 3
            Nhaên    101 + 32     1                      
-Suy ra trôn (A) laø troäi hoaøn toaøn so vôùi nhaên (a)
            Vaøng  =  315 + 101  = 3
            Xanh       108 + 32       1
 

• Suy ra vaøng (B) laø troäi hoaøn toaøn so vôùi xanh (b).
• Nhö vaây khi lai 2 caëp tính traïng thì söï phaân tính cuûa moãi caëp dieån ra gioáng nhö lai 1 caëp tính traïng. Ñieàu naøy chöùng toû coù söï di truyeàn rieâng reõ cuûa moãi caëp tính traïng. Noùi caùch khaùc söï di truyeàn 2 caëptính traïng naøy tuaân theo quy luaät phaân li ñoäclaäp cuûa Menñen.

2. - Ñôøi con lai coù haït nhaên( keåu gen laø aa), suy ra moãi beân boá meï coù 1 gen a. Tæ keä 3:1 cho pheùp keát luaän boá meï dò hôïp veà caëp gen naøy: Aa x Aa

• ñôøi con coù haït xanh ( kieåu gen laø bb) , suy ra boá meï moãi beân coù 1 gen b. Tæ leä 3:1 cho pheùp keát luaän boá meï dò hôïp veà caëp gen naøy : Bb x Bb.
• Toå hôïp caùc kieåu gen laïi ta coù kieåu gen cuûa boá meï laø : AaBb x AaBb.

+ Kieåu gen cuûa caùc con:
P :                    AaBb            x         AaBb
G_p          AB, Ab, aB, ab             AB, Ab, Ab, ab
Keû khung pennet -.> F₁ Coù 9 kieåu gen laø:
1 AABB, 2 AABb, 2 AaBB, 4 AaBb, 1 AAbb, 2 Aabb, 1 aaBB, 2 aa Bb , 1 aabb
Vaø coù 4 kieåu hình laø: 9 vaøng trôn :  3 vaøng nhaên  : 3 xanh trôn : 1 xanh nhaên


1.Lai 2 caëp tính traïng :
- Thí nghieäm : Menden lai hai thöù ñaäu Haø lan thuaàn chuûng khaùc nhau veà hai caëp tính traïng töông phaûn : Haït maøu vaøng, voû trôn vaø haït maøu xanh, voû nhaên ñöôïc F1 toaøn haït maøu vaøng, voû trôn. Sau ñoù oâng cho 15 caây F1 töï thuï phaán thu ñöôïc ôû F2  556 haït thuoäc 4 loaïi kieåu hình 315 Vµng, tr¬n : 101 Vµng, nh¨n : 108 Xanh, tr¬n  : 32 Xanh, nh¨n
Sơ đồ lai:
P_tc : Vµng, tr¬n AABB   x      Xanh, nh¨n aabb
F₁x F₁      15 caây vµng, tr¬n ( AaBb )  x  caây vµng, tr¬n ( AaBb )
F₂: 9 V-T; 3 V-N; 3 X-T; 1 X-N
* Bieán dò toå hôïp :  BiÕn dÞ tæ hîp lµ sù tæ hîp l¹i c¸c tÝnh tr¹ng cña bè mÑ laøm xuaát hieän kieåu hình khaùc boá meï döïa treân söï ph©n li ®éc lËp & tæ hîp l¹i c¸c tÝnh tr¹ng.
Caâu 1 : Bieán dò toå hôïp laø gì ? Vì sao ôû nhöõng loaøi sinh saûn höõu tính bieán dò laïi phong phuù hôn nhieàu so vôùi nhöõng loaøi sinh saûn voâ tính ?
Traû lôøi :  Sinh saûn höõu tính laø söï keát hôïp giöõa giao töû ñöïc vaø giao töû caùi hình thaønh hôïp töû . Baûn chaát : Vaät chaát di truyeàn cuûa theá heä con  laø söï keát hôïp giöõa 1 nöûa vaät chaát di truyeàn cuûa boá vaø 1 nöûa vaät chaát di truyeàn cuûa meï ¦ ôû theá heä con coù raát nhieàu bieán dò toå hôïp, laøm cho theá heä con caùi raát ña daïng, khaùc nhau vaø khaùc nhieàu so vôùi theá heä boá meï.
Nhöõng loaøi sinh saûn voâ tính : Cô theå con coù boä vaät chaát di truyeàn gioáng hoaøn toaøn vôùi cô theå boá (meï ) neân haàu nhö  khoâng coù bieán dò toå hôïp.
Caâu 2 : Neâu noäi dung cuûa quy luaät phaân li ñoäc laäp ?Giaûi thích vaø neâu yù nghóa cuûa quy luaät?
Traû lôøi :
Noäi dung : Caùc caëp gen ñaõ phaân li ñoäc laäp trong quaù trình phaùt sinh giao töû .
Giaûi thích : Caùc nhaân toá di truyeàn toàn taïi thaønh töøng caëp trong teá baøo treân caùc nhieãm saéc theå khaùc nhau . Khi phaùt sinh giao töû chuùng phaân li veà caùc giao töû khaùc nhau, toå hôïp moät caùch töï do qua thuï tinh vaø vaãn giöõ nguyeân baûn chaát nhö ôû cô theå boá meï ban ñaàaât5
YÙ nghóa : Giaûi thích ñöôïc moät trong nhöõng nguyeân nhaân laøm xuaát hieän bieán dò toå hôïp, ñoù laø söï phaân li ñoäc laäp vaø toå hôïp töï do cuûa caùc caëp gen. Trong saûn xuaát xaùc ñònh ñöôïc caùc tính traïng troäi vaø taäp trung nhieàu gen troäi quyù vaøo cuøng moät kieåu gen ñeå coù gioáng coù naêng suaát kinh teá cao. Ngoaøi ra ñeå traùnh söï phaân li tính traïng xaáu aûnh höôûng tôùi phaåm chaát vaø naêng suaát cuûa vaät nuoâi caây troàng , ta caàn kieåm tra ñöôïc ñoä thuaàn chuûng cuûa gioáng.
2.Bài tập vận dụng
Bµi 1:  Cho c¸c thá cã cïng KG giao phèi víi nhau, thu ®­îc F₁  nh­ sau:
57 thá ®en, l«ng th¼ng : 20 thá ®en, l«ng xï : 18 thá tr¾ng l«ng th¼ng: 6 thá tr¾ng l«ng xï . BiÕt mçi gen qui ®Þnh mét tÝnh tr¹ng vµ ph©n li ®éc lËp
a. X¸c ®Þnh tÝnh tréi lÆn vµ lËp s¬ ®å lai
b. Cho thá tr¾ng, l«ng th¼ng giao phèi víi thá tr¾ng l«ng xï th× kÕt qu¶ nh­ thÕ nµo?
Gi¶i:
a. X¸c ®Þnh tÝnh tréi lÆn:
- XÐt tÝnh tr¹ng vÒ mµu s¾c cña l«ng:
§en : tr¾ng = 3 : 1 . §©y lµ tØ lÖ cña quy luËt ph©n li suy ra l«ng ®en lµ tréi so víi l«ng tr¾ng. Qui ­íc :    A  l«ng ®en           a  l«ng tr¾ng
- XÐt tÝnh tr¹ng vÒ ®é th¼ng cña l«ng:
Th¼ng : xï = 3 : 1 . §©y lµ tØ lÖ cña quy luËt ph©n li suy ra l«ng th¼ng lµ tréi so víi l«ng xï. Qui ­íc :    B  l«ng th¼ng           b  l«ng xï
F₁ thu ®­îc tØ lÖ xÊp xØ  9:3:3:1 lµ tØ lÖ cña ph©n li ®éc lËp vÒ hai cÆp tÝnh tr¹ng do ®ã P dÞ hîp vÒ hai cÆp gen AaBb vµ KH lµ l«ng ®en th¼ng
S¬ ®å lai:
           P                   AaBb                    x                AaBb
           G         AB, Ab, aB, ab                        AB, Ab, aB, ab
           F₁           9(A-B-)       :          3(A-bb)             :      3(aaB-)         :     1aabb
                         9  ®en th¼ng     :      3 ®en xï       :  3 tr¾ng th¼ng      :  1 tr¾ng xï
b. Thá l«ng tr¾ng th¼ng P cã KG: aaBB hay aaBb
    Thá l«ng tr¾ng xï cã KG : aabb
- TH 1:     P    aaBB    x    aabb
- TH 2:     P    aaBb     x   aabb

Bµi 2: Cho F₁ giao phÊn víi 3 c©y kh¸c, thu ®­îc kÕt qu¶ nh­  sau
 

• Víi c©y 1 thu ®­îc 6,25% c©y thÊp , qu¶ vµng
• Víi c©y 2 thu ®­îc 75% c©y cao qu¶ ®á vµ 25% c©y cao qu¶ vµng
• Víi c©y 3 thu ®­îc 75% c©y cao qu¶ ®á vµ 25% c©y thÊp qu¶ ®á

Cho biÕt mçi gen qui ®Þnh mét tÝnh tr¹ng vµ c¸c gen n»m trªn c¸c NST th­êng kh¸c nhau. H·y biÖn luËn vµ viÕt s¬ ®å lai cho mçi tr­êng hîp
Gi¶i:
XÐt tÝnh tr¹ng tréi lÆn
- XÐt PL 2:
   ®á : vµng  = 3 : 1  . §©y lµ tØ lÖ cña quy luËt ph©n li do ®ã ®á lµ tréi so víi vµng. Qui ­íc:     A    ®á               a  vµng
- XÐt PL 3:
   Cao : thÊp  = 3 : 1 . §©y lµ tØ lÖ cña quy luËt ph©n li do ®ã cao lµ tréi so víi thÊp. Qui ­íc:     B    cao              b  thÊp
1. XÐt phÐp lai F₁ víi c©y thø nhÊt:
     F₂ cã tØ lÖ 6,25% = 1/16 c©y thÊp, qu¶ vµng do ®ã F₂ cã 16 tæ hîp = 4 x 4 suy ra F₁ vµ c©y 1 dÞ hîp vÒ hai cÆp gen  AaBb   vµ cã KH c©y cao, qu¶ ®á
S¬ ®å lai:
           F₁                  AaBb                    x                AaBb
           G          AB, Ab, aB, ab                        AB, Ab, aB, ab
           F_2­           9(A-B-)       :    3(A-bb)       :      3(aaB-)         :     1aabb
                         9  cao ®á     :      3 cao vµng       :  3 thÊp ®á      :  1 thÊp vµng
2. XÐt phÐp lai  víi c©y 2
    F₂ cho tØ lÖ 100% c©y cao. Do F₁ dÞ hîp vÒ cÆp gen Aa nªn phÐp lai nµy chØ cã thÓ lµ  AA x Aa
    F₂  cho tØ lÖ 3 ®á : 1 vµng   nªn phÐp lai lµ        Bb  x   Bb
VËy c©y thø 2 cã KG lµ AABb . S¬ ®å lai:
           F₁                  AaBb                    x                AABb
           G          AB, Ab, aB, ab                                AB, Ab
           F_2­      KG    AABB : AABb : AaBB : AaBb : AABb : AAbb : AaBb : Aabb
                    KH    3 cao ®á :   1 cao vµng  
3. XÐt phÐp lai  víi c©y 3
    F₂ cho tØ lÖ 100% qu¶ ®á. Do F₁ dÞ hîp vÒ cÆp gen Bb nªn phÐp lai nµy chØ cã thÓ lµ  BB x Bb
    F₂  cho tØ lÖ 3 cao : 1 thÊp   nªn phÐp lai lµ        Aa x Aa
VËy c©y thø 2 cã KG lµ AaBB . S¬ ®å lai:
           F₁                  AaBb                    x                AaBB
           G          AB, Ab, aB, ab                                AB, aB
           F_2­     KG    AABB : AaBB : AABb : AaBb : AaBB : aaBB : AaBb : aaBb
                    KH    3 cao ®á :   1 thÊp ®á
Bµi 3: ë ®Ëu Hµ Lan, cho 10 c©y ®Ëu cã kiÓu h×nh  hoa ®á, mäc ë th©n, kiÓu gen gièng nhau tù thô phÊn. §êi F­₁ thu ®­îc 210 c©y hoa ®á, mäc ë th©n : 72 c©y hoa tr¾ng, mäc ë th©n :  69 c©y hoa ®á , mäc ë ngän : 24 c©y hoa tr¾ng, mäc ë ngän
 

1. Gi¶I thÝch kÕt qu¶ vµ lËp s¬ ®å lai
2. NÕu c©y hoa ®á, mäc ë th©n cña F₁ sinh ra tõ phÐp lai trªn lai ph©n tÝch th× ®êi con lai sÏ nh­ thÕ nµo vÒ KG vµ KH?

Gi¶i:
a. Gi¶I thÝch vµ lËp s¬ ®å lai:
- XÐt tÝnh tr¹ng vÒ mµu s¾c cña hoa:
§á : tr¾ng = 3 : 1 . §©y lµ tØ lÖ cña quy luËt ph©n li suy ra hoa ®á lµ tréi so víi hoa tr¾ng. Qui ­íc :    A  hoa ®á           a  hoa tr¾ng
- XÐt tÝnh tr¹ng vÒ c¸ch mäc cña hoa:
Mäc ë th©n : mäc ë ngän = 3 : 1 . §©y lµ tØ lÖ cña quy luËt ph©n li suy ra tÝnh tr¹ng mäc ë th©n lµ tréi so víi mäc ë ngän.
Qui ­íc :    B  mäc ë th©n          b  mäc ë ngän
F₁ thu ®­îc tØ lÖ xÊp xØ  9:3:3:1 lµ tØ lÖ cña ph©n li ®éc lËp vÒ hai cÆp tÝnh tr¹ng do ®ã P dÞ hîp vÒ hai cÆp gen AaBb
S¬ ®å lai:
           P                   AaBb                    x                AaBb
           G         AB, Ab, aB, ab                        AB, Ab, aB, ab
           F₁           9(A-B-)       :          3(A-bb)             :      3(aaB-)         :     1aabb
                         9  hoa ®á, mäc ë th©n    
                         3 hoa tr¾ng, mäc ë th©n   
                         3 hoa ®á, mäc ë ngän    
                         1 hoa tr¾ng, mäc ë ngän
Bµi 4: ë mét loµi c«n trïng, cho F₁ giao phèi víi 3 c¬ thÓ kh¸c, thu ®­îc kÕt qu¶ nh­ sau:
     -    Víi c¸ thÓ 1 thu ®­îc 6,25% th©n ®en, l«ng ng¾n
 

• Víi c¸c thÓ 2 thu ®­îc 75% th©n x¸m l«ng dµi vµ 25% th©n x¸m l«ng ng¾n
• Víi c¸c thÓ 3 thu ®­îc 75% th©n x¸m l«ng dµi vµ 25% th©n ®en l«ng dµi

Cho biÕt mçi gen qui ®Þnh mét tÝnh tr¹ng vµ c¸c gen n»m trªn c¸c NST th­êng kh¸c nhau. H·y biÖn luËn vµ viÕt s¬ ®å lai cho mçi tr­êng hîp
Gi¶i:
XÐt tÝnh tr¹ng tréi lÆn
- XÐt PL 2:
   L«ng dµi : l«ng ng¾n  = 3 : 1  . §©y lµ tØ lÖ cña quy luËt ph©n li do ®ã dµi lµ tréi so víi ng¾n. Qui ­íc:     A    l«ng dµi               a  l«ng ng¾n
- XÐt PL 3:
   X¸m : ®en  = 3 : 1 . §©y lµ tØ lÖ cña quy luËt ph©n li do ®ã x¸m lµ tréi so víi ®en. Qui ­íc:     B    x¸m              b  ®en
1. XÐt phÐp lai F₁ víi c©y thø nhÊt:
     F₂ cã tØ lÖ 6,25% = 1/16 th©n ®en, l«ng ng¾n do ®ã F₂ cã 16 tæ hîp = 4 x 4 suy ra F₁ vµ c©y 1 dÞ hîp vÒ hai cÆp gen  AaBb 
S¬ ®å lai:
           F₁                  AaBb                    x                AaBb
           G         AB, Ab, aB, ab                        AB, Ab, aB, ab
           F_2­           9(A-B-)       :    3(A-bb)       :      3(aaB-)         :     1aabb
                         9 X¸m Dµi     :      3 X¸m Ng¾n       :  3 §en dµi      :  1 ®en ng¾n
2. XÐt phÐp lai  víi c©y 2
    F₂ cho tØ lÖ 100% th©n x¸m. Do F₁ dÞ hîp vÒ cÆp gen Aa nªn phÐp lai nµy chØ cã thÓ lµ  AA x Aa
    F₂  cho tØ lÖ 3 dµi : 1 ng¾n   nªn phÐp lai lµ        Bb  x   Bb
VËy c¸ thÓ thø 2 cã KG lµ AABb . S¬ ®å lai:
           F₁                  AaBb                    x                AABb
           G         AB, Ab, aB, ab                                AB, Ab
           F_2­     KG    AABB : AABb : AaBB : AaBb : AABb : AAbb : AaBb : Aabb
                    KH    3 cao ®á :   1 cao vµng  
3. XÐt phÐp lai  víi c©y 3
    F₂ cho tØ lÖ 100% l«ng dµi. Do F₁ dÞ hîp vÒ cÆp gen Bb nªn phÐp lai nµy chØ cã thÓ lµ  BB x Bb
    F₂  cho tØ lÖ 3 x¸m : 1 ®en   nªn phÐp lai lµ        Aa x Aa
VËy c¸c thÓ thø 3 cã KG lµ AaBB . S¬ ®å lai:
           F₁                  AaBb                    x                AaBB
           G         AB, Ab, aB, ab                                AB, aB
           F_2­     KG    AABB : AaBB : AABb : AaBb : AaBB : aaBB : AaBb : aaBb
                    KH    3 cao ®á :   1 thÊp ®á
Bµi 5: TiÕn hµnh lai hai thø lóa thuÇn chñng: th©n cao, h¹t trßn víi th©n thÊp, h¹t dµi, ng­êi ta thu ®­îc F₁ toµn th©n cao h¹t dµi. Cho F₁ tù thô phÊn®­îc F₂ cã kiÓu h×nh th©n thÊp h¹t trßn chiÕm tØ lÖ 1/16. BiÖn luËn vµ viÕt s¬ ®å lai tõ P ®Õn F₂. Trong c¸c kiÓu h×nëp F2 th× kiÓu h×nh nµo lµ biÕn dÞi tæ hîp?
Gi¶i:
P thuÇn chñng th©n cao, h¹t trßn lai th©n thÊp h¹t dµi ®­îc F₁ toµn th©n cao, h¹t dµi suy ra th©n cao h¹t dµi lµ tréi so víi th©n thÊp h¹t trßn.
Quy ­íc: A   th©n cao         a  th©n thÊp             B   h¹t dµi        b   h¹t trßn
F₂ thu ®­îc kiÓu h×nh th©n thÊp h¹t trßn chiÕm tØ lÖ 1/16 chøng tá F₂ cã 16 tæ hîp giao tö = 4 x 4 lo¹i giao tö suy ra F₁ dÞ hîp vÒ hai cÆp gen vµ cã kiÓu gen AaBb
S¬ ®å lai
           P                   AAbb                    x                aaBB
           G                     Ab                                          aB
           F₁                                             AaBb
           F₁                  AaBb                    x                AaBb
           G         AB, Ab, aB, ab                        AB, Ab, aB, ab
           F_2­           9(A-B-)       :    3(A-bb)       :      3(aaB-)         :     1aabb
                          9 cao dµi     :  3 cao trßn      : 3 thÊp dµi          : 1 thÊp trßn
KiÓu h×nh : cao dµi vµ thÊp trßn lµ biÕn dÞ tæ hîp
Bµi t©p 6: ë mét loµi thùc vËt gåm 4 thø hoa: 3 thø hoa tr¾ng, 1 hoa ®á
- TH 1: hoa ®á   x    hoa tr¾ng, ®­îc F₁ cã tØ lÖ 36 hoa ®á : 60 hoa tr¾ng
- TH 2: hoa tr¾ng   x   hoa tr¾ng, ®­îc F₁ toµn hoa ®á. TiÕp tôc cho F₁ tù thô phÊn ®­îc F₂ gåm 225 hoa tr¾ng vµ 175 hoa ®á
- TH 3: cho hai c©y giao phÊn víi nhau ®­îc F₁ cã tØ lÖ 75% hoa tr¾ng vµ 25% hoa ®á
BiÖn luËn vµ viÕt s¬ ®å lai cho mçi tr­êng hîp. Cho biÕt gen n»m trªn NST th­êng
Gi¶i:
1. XÐt TH 2:
F₂ cã tØ lÖ 225 hoa ®á : 175 hoa tr¾ng = 9 : 7 , lµ tØ lÖ cña t­¬ng t¸c gen kÓu bæ trî
F₂ cã 16 tæ hîp giao tö suy ra F₁ dÞ hîp hai cÆp gen AaBb
S¬ ®å lai
            F₁                   AaBb                  x                      AaBb
            G          AB, Ab, aB, ab                           AB, Ab, aB, ab
            F₂         1AABB :  2AABb :  2AaBB : 4AaBb
                         : 1 AAbb :  2Aabb : 1 aaBB : 2aaBb : 1aabb
                  KG: 9(A-B-)   : 3 (A-bb)   : 3 (aaB-)  : 1 aabb
                  KH    9 ®á      :     7 tr¾ng
Suy ra: KG (A-B-) quy ®Þnh hoa ®á
            KG (A-bb)   : 3 (aaB-)  : 1 aabb qui ®Þnh hoa tr¾ng
VËy s¬ ®å lai tõ P ®Õn F₁ lµ
           P                   AAbb  (tr¾ng)   x                aaBB (Tr¾ng)
           G                     Ab                                          aB
           F₁                                             AaBb 100% hoa ®á
2. XÐt TH 1:
F₁ cho tØ lÖ 36 hoa ®á : 60 hoa tr¾ng = 3 : 5 = 8 tæ hîp = 4 x 2 giao tö suy ra c¬ thÓ P t¹o ra 4 lo¹i giao tö cã kiÓu gen AaBb cßn c¬ thÓ P cßn l¹i t¹o ra 2 lo¹i giao tö cã KG Aabb hoÆc aaBb
S¬ ®å lai 1
            P                   AaBb                  x               Aabb
            G          AB, Ab, aB, ab                            Ab, ab
            F₁    KG      AABb : AaBb : AAbb : Aabb : AaBb : aaBb : Aabb : aabb
                    KH    3 ®á : 5 tr¾ng
S¬ ®å lai 2
            P                   AaBb                  x               aaBb
            G          AB, Ab, aB, ab                            aB, ab
            F₁    KG     AaBB : AaBb : AaBb : Aabb : aaBB: aaBb : aaBb : aabb
                    KH    3 ®á : 5 tr¾ng
3. XÐt TH 3
F₁ cã tØ lÖ 75% tr¾ng : 25 % ®á = 3 : 1 = 4 tæ hîp
- NÕu F₁ = 4 tæ hîp = 2 x 2 suy ra c¬  thÓ dem lai ®Òu dÞ hîp 1 cÆp gen. s¬ ®å lai phï hîp:
            P                   aaBb                  x               Aabb
            G                  aB, ab                                 Ab, ab
            F₁    KG      AaBb : aaBb : Aabb : aabb
                    KH    3 tr¾ng : 1 ®á

- NÕu F₁ = 4 tæ hîp = 4 x 1 suy ra c¬  thÓ dem lai mét bªn dÞ hîp 2 cÆp gen, mét bªn ®ång hîp tñ. s¬ ®å lai phï hîp:
            P                   AaBb                  x               aabb
            G          AB, Ab, aB, ab                               ab
            F₁    KG     AaBb : Aabb : aaBb :  aabb
                    KH    3 tr¾ng : 1 ®á

Bµi tËp 7: Cho F₁ lai víi 3 c¸c thÓ kh¸c ®Ó xÐt h×nh d¹ng qu¶ thu ®­îc:
- Víi c¸ thÓ 1: thu ®­îc 24 c©y cã qu¶ dÑt : 32 c©y cã qu¶ trßn : 8 c©y cã qu¶ dµi
- Víi c¸ thÓ 2: thu ®­îc 16 c©y cã qu¶ dÑt : 32 c©y cã qu¶ trßn : 16 c©y cã qu¶ dµi
- Víi c¸ thÓ3: thu ®­îc 36 c©y cã qu¶ dÑt : 24 c©y cã qu¶ trßn : 4 c©y cã qu¶ dµi
BiÖn luËn vµ lËp s¬ ®å lai cho mçi phÐp lai trªn.
Gi¶i:
1. XÐt TH 3:
F₂ cã tØ lÖ 36 c©y cã qu¶ dÑt : 24 c©y cã qu¶ trßn : 4 c©y cã qu¶ dµi = 9 : 6 : 1 , lµ tØ lÖ cña t­¬ng t¸c gen kÓu bæ trî
F₂ cã 16 tæ hîp giao tö suy ra F₁ dÞ hîp hai cÆp gen AaBb
S¬ ®å lai
            F₁                   AaBb                  x                      AaBb
            G          AB, Ab, aB, ab                           AB, Ab, aB, ab
            F₂         1AABB :  2AABb :  2AaBB : 4AaBb
                         : 1 AAbb :  2Aabb : 1 aaBB : 2aaBb : 1aabb
                  KG: 9(A-B-)   : 3 (A-bb)   : 3 (aaB-)  : 1 aabb
                  KH    9 dÑt      :     6 trßn                    : 1 dµi
Suy ra: KG (A-B-) quy ®Þnh qu¶ dÑt
            KG (A-bb)   :  (aaB-)  qui ®Þnh qu¶ trßn
            KG        aabb qui ®Þnh qu¶ dµi
2. XÐt TH 1:
F₂ cho tØ lÖ 24 c©y cã qu¶ dÑt : 32 c©y cã qu¶ trßn : 8 c©y cã qu¶ dµi = 3 : 4 : 1 = 8 tæ hîp = 4 x 2 giao tö suy ra c¬ thÓ P t¹o ra 4 lo¹i giao tö cã kiÓu gen AaBb cßn c¬ thÓ P cßn l¹i t¹o ra 2 lo¹i giao tö cã KG Aabb hoÆc aaBb
S¬ ®å lai 1
            P                   AaBb                  x               Aabb (qu¶ trßn)
            G          AB, Ab, aB, ab                            Ab, ab
            F₁    KG      AABb : AaBb : AAbb : Aabb : AaBb : aaBb : Aabb : aabb
                    KH    3 dÑt : 4 trßn  : 1 dµi
S¬ ®å lai 2
            P                   AaBb                  x               aaBb (qu¶ trßn)
            G          AB, Ab, aB, ab                            aB, ab
            F₁    KG     AaBB : AaBb : AaBb : Aabb : aaBB: aaBb : aaBb : aabb
                    KH    3 dÑt : 4 trßn  : 1 dµi
3. XÐt TH 2:
F₂ cho tØ lÖ 16 c©y cã qu¶ dÑt : 32 c©y cã qu¶ trßn : 16 c©y cã qu¶ dµi = 1 : 2 : 1 = 4 tæ hîp suy ra c¬ thÓ ®em lai víi F₁ chØ t¹o ra 1 lo¹i giao tö. S¬ ®å lai phï hîp
            P                   AaBb                  x               aabb
            G          AB, Ab, aB, ab                               ab
            F₁    KG     AaBb : Aabb : aaBb :  aabb
                    KH    1 dÑt : 2 trßn  : 1 dµi
Bµi tËp 8: Cho chuét F₁ cã KG gièng nhau giao phèi víi 3 c¸c thÓ kh¸c ®Ó xÐt h×nh d¹ng qu¶ thu ®­îc:
- Víi c¸ thÓ 1: thu ®­îc 75% chuét l«ng ®en : 12,5% chuét l«ng x¸m: 12,5% chuét l«ng tr¾ng
- Víi c¸ thÓ 2: thu ®­îc 75% chuét l«ng ®en : 18,75% chuét l«ng x¸m: 6,25% chuét l«ng tr¾ng
- Víi c¸ thÓ 3: thu ®­îc 50% chuét l«ng ®en : 37,5% chuét l«ng x¸m: 12,5% chuét l«ng tr¾ng
BiÖn luËn vµ lËp s¬ ®å lai cho mçi phÐp lai trªn.
Gi¶i:
1. XÐt TH 2:
F₂ cã tØ lÖ 75% chuét l«ng ®en : 18,75% chuét l«ng x¸m: 6,25% chuét l«ng tr¾ng
= 12 : 3 : 1 , lµ tØ lÖ cña t­¬ng t¸c gen kÓu ¸t chÕ
F₂ cã 16 tæ hîp giao tö suy ra F₁ dÞ hîp hai cÆp gen AaBb
S¬ ®å lai
            F₁                   AaBb                  x                      AaBb
            G          AB, Ab, aB, ab                           AB, Ab, aB, ab
            F₂         1AABB :  2AABb :  2AaBB : 4AaBb
                         : 1 AAbb :  2Aabb : 1 aaBB : 2aaBb : 1aabb
                  KG: 9(A-B-)   : 3 (A-bb)   : 3 (aaB-)  : 1 aabb
Qui ­íc:     A: ¸t chÕ ®ång thêi qui ®Þnh l«ng ®en
                   a kh«ng ¸t chÕ
                   B : l«ng x¸m                         b : l«ng tr¾ng
Suy ra: KG (A-B-), (A-bb)   :   quy ®Þnh l«ng ®en
            KG (aaB-)  qui ®Þnh x¸m
            KG        aabb qui ®Þnh l«ng tr¾ng
TØ lÖ ë F₂ lµ 12 ®en : 3 x¸m : 1 tr¾ng
2. XÐt TH 1:
F₂ cho tØ lÖ 75% chuét l«ng ®en : 12,5% chuét l«ng x¸m: 12,5% chuét l«ng tr¾ng
= 6 : 1 : 1 = 8 tæ hîp = 4 x 2 giao tö suy ra c¬ thÓ ®em lai víi F₁ t¹o ra 2 lo¹i giao tö cã KG Aabb (phï hîp)
S¬ ®å lai 1
            P                   AaBb                  x               Aabb (l«ng ®en)
            G          AB, Ab, aB, ab                            Ab, ab
            F₁    KG      AABb : AaBb : AAbb : Aabb : AaBb : aaBb : Aabb : aabb
                    KH    6 ®en : 1 x¸m : 1 trt¾ng
3. XÐt TH 3:
F₂ cho tØ lÖ 50% chuét l«ng ®en : 37,5% chuét l«ng x¸m: 12,5% chuét l«ng tr¾ng
= 4 : 3 : 1 = 8 tæ hîp suy ra c¬ thÓ ®em lai víi F₁ t¹o ra 2 lo¹i giao tö. S¬ ®å lai phï hîp
S¬ ®å lai 2
            P                   AaBb                  x               aaBb (l«ng x¸m)
            G          AB, Ab, aB, ab                            aB, ab
            F₁    KG     AaBB : AaBb : AaBb : Aabb : aaBB: aaBb : aaBb : aabb
                    KH    4 ®en : 3 x¸m : 1 tr¾ng