Mối quan hệ giữa GEN và ADN
- Chủ nhật - 27/09/2020 09:58
- In ra
- Đóng cửa sổ này
1.cấu trúc, chức năng và cơ chế tổng hợp ARN
a)Cấu trúc ARN
- ARN là một loại axit nuclêic, được cấu tạo từ các nguyên tố hoá học C, H, O, N và P
- ARN thuộc loại đại phân tử có kích thước và khối lượng lớn nhưng nhỏ hơn nhiều so với ADN
a)Cấu trúc ARN
- ARN là một loại axit nuclêic, được cấu tạo từ các nguyên tố hoá học C, H, O, N và P
- ARN thuộc loại đại phân tử có kích thước và khối lượng lớn nhưng nhỏ hơn nhiều so với ADN
- ARN được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân, gồm nhiều đơn phân. Đơn phân là ribônuclêôtít, mỗi ribônuclêôtit có khối lượng trung bình là 300 đvC và kích thước trung bình là 3,4 Ao, bao gồm 3 thành phần:
+ Một phân tử axit phốtphoric: H3PO4
+ Một phân tử đường ribô C5H10O5
+ Một trong 4 loại bazơ nitơ: A, U, G, X
- Các loại ribônuclêôtít liên kết với nhau bằng liên kết hoá trị giữa các axit phốtphoric của ribônuclêôtít này với phân tử đường của ribônuclêôtít kế tiếp hình thành nên chuỗi pôliribônuclêôtít
- Bốn loại ribônuclêôtít sắp xếp với thành phần, số lượng và trình tự sắp xếp khác nhau tạo cho ARN có tính đa dạng và tính đặc trưng
- Có 3 loại ARN :
+ ARN thông tin(mARN): chiếm khoảng 5 – 10% lượng ARN trong tế bào, có cấu tạo một mạch thẳng không cuộn xoắn, có khoảng 600 – 1500 đơn phân, có chức năng sao chép truyền đạt thông tin di truyền về cấu trúc của phân tử Prôtêin được tổng hợp từ AND tới ribôxôm trong tế bào chất
+ ARN vận chuyển(tARN): Chiếm khoảng 10 – 20% , cũng có cấu trúc một mạch nhưng cuộn lại ở một đầu. Trong mạch, một số đoạn các cặp bazơ nitơ liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung A – U và G – X , một số đoạn tạo thành thuỳ tròn, một trong các thuỳ tròn mang bộ ba đối mã, đầu tự do của ARN mang axitamin, có chức năng vận chuyển axitamin dến ribôxôm để tổng hợp prôtêin
+ ARN ribôxôm(rARN): chiếm khoảng 70 – 80 %, cũng có cấu trúc một mạch , có chức năng tham gia cấu tạo của ribôxôm
b)Cơ chế tổng hợp ARN
- Quá trình tổng hợp ARN diễn ra trong nhân tế bào tại NST ở kì trung gian của quá trình phân bào khi NST ở trạng thái sợi mảnh duỗi xoắn
- Dưới tác dụng của enzim ARN - pôlimeraza, hai mạch đơn của AND tháo xoắn và tách dần nhau ra đồng thời các ribônuclêôtít trong môI trường nội bào vào liên kết với các nuclêôtít trên một mạch đơn làm khuân của AND theo nguyên tắc bổ sung( A mạch gốc liên kết với U, G mạch gốc liên kết với X, T mạch gốc liên kết với A, X mạch gốc liên kết với G). Kết quả tạo ra 1 phân tử ARN, còn hai mạch đơn của AND kết hợp trở lại với nhau.
+ Nếu phân tử ARN tạo thành là loại thông tin thì đi ra kỏi nhân vào tế bào chất tới ribôxôm chuẩn bị cho quá trình tổng hợp prôtêin
+ Nếu phân tử ARN tạo thành là loại vận chuyển và ribôxôm thì được hoàn thiện về mặt cấu tạo trước khi ra khỏi nhân
* ý nghĩa:
+ Sự tổng hợp ARN đảm bảo cho gen cấu trúc thực hiện chính xác quá trình dịch mã ở tế bào chất, cung cấp các prôtêin cần thiết cho tế bào
2.Phương pháp giải bài tập
a)Các công thức tính
Dạng 1: Tính số lượng , % từng loại Nu của ARN
Theo NTBS: Agốc = TARN, Tgốc = AARN , Ggốc = XARN, Xgốc = GARN
b)Bài tập vận dụng
* Bài tập 1: Một gen có chiều dài 0,51 micrcômet, trên mạch 1 của gen có A = 150, T = 450, mạch 2 có G = 600. Tính số lượng và tỉ lệ % của từng loại ribô nu của phân tử mARN được tổng hợp nếu mạch 1 làm gốc
* Bài tập 2: Phân tử ARN có U = 18%, G= 34%, mạch gốc của gen có T = 20%
a. Tính thỉ lệ % của từng loại nuclêôtit của gen tổng hợp phân tử ARN
b. Nếu gen đó dài 0,408 micrômet thì số lượng từng loại nu của gen và số lượng từng loại ribônu của ARN là bao nhiêu
* Bài tập 3: phân tử mARN thông tin có A = 2U = 3G = 4X và có khối lượng 27.104 đvC
a. Tính chiều dài gen
b. tính số lượng từng loại ribônu của ARN
c. Tính số liên kết hoá trị trong mARN
d. Khi gen nhân đôI 3 lần thì số lượng từng loại nu môI trường cung cấp là bao nhiêu?
* Bài tập 4: Hai gen đều có chiều dài 4080Ao
1. Gen thứ nấht có 3120 LK hiđrô, mạch 1 có A = 120 và G = 480. Tính số lượng ribôNu môI trường cung cấp cho gen sao mã 1 lần
2. Gen 2 có A – G = 20%. Trên mạch gốc có A = 300, G = 210. Trong quá trình sao mã của gen, môI trường đã cung cấp 1800U.
a. Tính số lượng từng loại ribônu của ARN
b. Xác định số lần sao mã
c. Tính số lượng từng loại ribônu môI trường cung cấp để phục vụ cho qua strình sao mã của gen
* Bài tập 5: Gen sao mã một số lần và đa xlấy của môi trường 9048 ribônu. Trong qua strình đó có 21664 LK hiđrô bị phá vỡ. Trong mỗi phân tử ARN được tổng hợp có 2261 LK hoá trị.
A, Tính số lần sao mã
b. Tính số lượng từng loại nu của gen
c. Trong các phân tử ARN được tổng hợp có bao nhiêu LK hoá trị được hình thành
+ Một phân tử axit phốtphoric: H3PO4
+ Một phân tử đường ribô C5H10O5
+ Một trong 4 loại bazơ nitơ: A, U, G, X
- Các loại ribônuclêôtít liên kết với nhau bằng liên kết hoá trị giữa các axit phốtphoric của ribônuclêôtít này với phân tử đường của ribônuclêôtít kế tiếp hình thành nên chuỗi pôliribônuclêôtít
- Bốn loại ribônuclêôtít sắp xếp với thành phần, số lượng và trình tự sắp xếp khác nhau tạo cho ARN có tính đa dạng và tính đặc trưng
- Có 3 loại ARN :
+ ARN thông tin(mARN): chiếm khoảng 5 – 10% lượng ARN trong tế bào, có cấu tạo một mạch thẳng không cuộn xoắn, có khoảng 600 – 1500 đơn phân, có chức năng sao chép truyền đạt thông tin di truyền về cấu trúc của phân tử Prôtêin được tổng hợp từ AND tới ribôxôm trong tế bào chất
+ ARN vận chuyển(tARN): Chiếm khoảng 10 – 20% , cũng có cấu trúc một mạch nhưng cuộn lại ở một đầu. Trong mạch, một số đoạn các cặp bazơ nitơ liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung A – U và G – X , một số đoạn tạo thành thuỳ tròn, một trong các thuỳ tròn mang bộ ba đối mã, đầu tự do của ARN mang axitamin, có chức năng vận chuyển axitamin dến ribôxôm để tổng hợp prôtêin
+ ARN ribôxôm(rARN): chiếm khoảng 70 – 80 %, cũng có cấu trúc một mạch , có chức năng tham gia cấu tạo của ribôxôm
b)Cơ chế tổng hợp ARN
- Quá trình tổng hợp ARN diễn ra trong nhân tế bào tại NST ở kì trung gian của quá trình phân bào khi NST ở trạng thái sợi mảnh duỗi xoắn
- Dưới tác dụng của enzim ARN - pôlimeraza, hai mạch đơn của AND tháo xoắn và tách dần nhau ra đồng thời các ribônuclêôtít trong môI trường nội bào vào liên kết với các nuclêôtít trên một mạch đơn làm khuân của AND theo nguyên tắc bổ sung( A mạch gốc liên kết với U, G mạch gốc liên kết với X, T mạch gốc liên kết với A, X mạch gốc liên kết với G). Kết quả tạo ra 1 phân tử ARN, còn hai mạch đơn của AND kết hợp trở lại với nhau.
+ Nếu phân tử ARN tạo thành là loại thông tin thì đi ra kỏi nhân vào tế bào chất tới ribôxôm chuẩn bị cho quá trình tổng hợp prôtêin
+ Nếu phân tử ARN tạo thành là loại vận chuyển và ribôxôm thì được hoàn thiện về mặt cấu tạo trước khi ra khỏi nhân
* ý nghĩa:
+ Sự tổng hợp ARN đảm bảo cho gen cấu trúc thực hiện chính xác quá trình dịch mã ở tế bào chất, cung cấp các prôtêin cần thiết cho tế bào
2.Phương pháp giải bài tập
a)Các công thức tính
Dạng 1: Tính số lượng , % từng loại Nu của ARN
Theo NTBS: Agốc = TARN, Tgốc = AARN , Ggốc = XARN, Xgốc = GARN
b)Bài tập vận dụng
* Bài tập 1: Một gen có chiều dài 0,51 micrcômet, trên mạch 1 của gen có A = 150, T = 450, mạch 2 có G = 600. Tính số lượng và tỉ lệ % của từng loại ribô nu của phân tử mARN được tổng hợp nếu mạch 1 làm gốc
* Bài tập 2: Phân tử ARN có U = 18%, G= 34%, mạch gốc của gen có T = 20%
a. Tính thỉ lệ % của từng loại nuclêôtit của gen tổng hợp phân tử ARN
b. Nếu gen đó dài 0,408 micrômet thì số lượng từng loại nu của gen và số lượng từng loại ribônu của ARN là bao nhiêu
* Bài tập 3: phân tử mARN thông tin có A = 2U = 3G = 4X và có khối lượng 27.104 đvC
a. Tính chiều dài gen
b. tính số lượng từng loại ribônu của ARN
c. Tính số liên kết hoá trị trong mARN
d. Khi gen nhân đôI 3 lần thì số lượng từng loại nu môI trường cung cấp là bao nhiêu?
* Bài tập 4: Hai gen đều có chiều dài 4080Ao
1. Gen thứ nấht có 3120 LK hiđrô, mạch 1 có A = 120 và G = 480. Tính số lượng ribôNu môI trường cung cấp cho gen sao mã 1 lần
2. Gen 2 có A – G = 20%. Trên mạch gốc có A = 300, G = 210. Trong quá trình sao mã của gen, môI trường đã cung cấp 1800U.
a. Tính số lượng từng loại ribônu của ARN
b. Xác định số lần sao mã
c. Tính số lượng từng loại ribônu môI trường cung cấp để phục vụ cho qua strình sao mã của gen
* Bài tập 5: Gen sao mã một số lần và đa xlấy của môi trường 9048 ribônu. Trong qua strình đó có 21664 LK hiđrô bị phá vỡ. Trong mỗi phân tử ARN được tổng hợp có 2261 LK hoá trị.
A, Tính số lần sao mã
b. Tính số lượng từng loại nu của gen
c. Trong các phân tử ARN được tổng hợp có bao nhiêu LK hoá trị được hình thành