ÔN TẬP VỀ ĐỊA LÝ DÂN CƯ VIỆT NAM
- Thứ tư - 28/10/2020 10:12
- In ra
- Đóng cửa sổ này
I. Cộng đồng các dân tộc Việt Nam1. Đặc điểm chung, vai trò các dân tộc Việt Nam (Những thuận lợi khó khăn trong sự đa dạng các dân tộc ở Việt Nam?)Việt Nam là quốc gia có nhiều dân tộc: 54 dân tộc: …Mổi dân tộc có những nét văn hóa riêng về ngôn ngữ, trang phục, phong tục, tập quán, nền sản xuất…
- Ví dụ:
- Ngôn ngữ: 7 nhóm khác nhau
-
- Trang phục:
- Dân tộc Việt: Trang phục truyÒn thèng ¸o dµi, trang phục hàng ngày áo sơ mi, quần âu
- Dân tộc Mường: Phụ nữ quàng khăn màu trắng, mặc áo cánh ngắn và yếm trắng váy nền đen nhưng có màu sắc của họa tiết sặc sở
- Phong tục tập quán:
- Trang phục:
-
- Dân tộc Thái múa xòe, múa sạp, ném còn, dệt thổ cẩm, có tục ở rể, cướp dâu…
- Dân tộc Tày, Thổ: Dệt thổ cẩm, đan lát, làm bàn ghế bằng tre, trúc,… hát lượn, hát then, có chiếc giường trước bàn thờ người lạ không được ngồi vào.
- Trong 54 dt:
- DT Kinh có số dân đông nhất chiếm 86% dân số, có nhiều kinh nghiệm trong thâm canh lúa nước, làm nghề thủ công tinh xảo, . Là lực lượng lđ đông đảo trong các ngành kinh tế quan trọng: Nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, nghiên cứu KHKT
- Các dân tộc ít người chỉ chiếm 14% dân số, có số dân và trình độ phát triển kinh tế khác nhau. Họ có nhiều kinh nghiệm canh tác trên đất dốc, trồng CCN, chăn nuôi Trâu, bò… Họ đóng góp cho các hoạt động kinh tế góp phần xây dựng, bảo vệ tổ quốc…
- Còn có các đồng bào người Việt định cư ở nước ngoài họ có thể trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần xây dựng bảo vệ tổ quốc.
Sự đa dạng về dân tộc tạo ra sự đa dạng về bản sắc văn hóa. Song bọn kẻ thù phản động có thể lợi dụng để gây mâu thuẫn chia rẽ khối đại đoàn kết các dân tộc
2. Tình hình phân bố các dân tộc
V× vËy nhµ níc cÇn ®a ra nh÷ng chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ë c¸c vïng nµy cho hîp lÝ: Ph©n bè l¹i d©n c, vËn ®éng ®Þnh canh, ®Þnh c g¾n liÒn víi xãa ®ãi gi¶m nghÌo ; X©y dùng c¬ së h¹ tÇng: §iÖn, ®êng, trêng, tr¹m; C¶I thiÖn, n©ng cao clcs cho ngêi d©n vµ t¨ng cêng c¸c ho¹t ®éng phóc lîi x· héi
1. Số dân:
- Việt Nam là một nước đông dân
- Năm 2003: 80,9 triệu người đứng thứ 14 thế giới, thứ 3 khu vực ĐNA sau In-đô-nê-xi-a và Phi-lip-pin ; Năm 2009: 85,6 triệu người đứng thứ 13 thế giới….
- Trong khi diện tích chỉ đứng thứ 58 so với thế giới
- Gia tăng cơ giới: là sự gia tăng dân số do số người chuyển đi và số người từ nơi khác chuyển đến
- Gia tăng tự nhiên là sự chênh lệch giữa tỉ suất sinh và tỉ suất tử.
- Công thức tính:
Trong đó:
- T = (Số trẻ em sinh ra trong năm: Tổng số dân năm đó) x 1000 (ĐV: %0)
- S = (Số người chết trong 1 năm: Tổng số dân năm đó) x 1000 (ĐV: %0)
- Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến gia tăng dân số là do gia tăng tự nhiên dân số
- Sự gia tăng dân số nước ta thể hiện qua sự gia tăng về số dân và gia tăng tự nhiên dân số
- Dân số nước ta tăng nhanh và tăng liện tục: Năm 1954 ®Õn n¨m 1989 t¨ng tõ 23,8 lªn 64,4 triệu người; năm 2003 - năm 2009 tăng tõ 87,9 triệu người lên tới 85,7 triệu người . TB mổi năm tăng khoảng hơn 1 triệu người
- Từ cuối những năm 50 của TK XX (năm 1955- 1989) nước ta bùng nổ dân số và từ năm 1989 đến nay( năm 2010) tØ lÖ gia t¨ng tù nhiªn d©n sè < 2,1 % ,chấm dứt BNDS . Nhờ thực hiện tốt các chính sách dân số - KHHGĐ Gtn có xu hướng ngày càng giảm (năm 1989: 2,1%; năm 2009: 1,2%);
- Hiện nay, Gtn ở mức tương đối thấp và ổn định: năm 2003: 1,3 %; năm 2009: 1,2 %
- Gtn có sự khác nhau giữa các vùng , miền: Thành thị, đồng bằng và khu công nghiệp Gtn thấp hơn ở nông thôn và miền núi: Thấp nhất ở ĐBSH: 1,11%; Cao nhất: Tây Bắc: 2,19% do:
-
- Ý thức người dân
- Thực hiện các chính sách DS-KHHGĐ
- Kinh tế xã hội …
giải quyết?
- Nguyªn nh©n d©n sè ®«ng vµ t¨ng nhanh
- Thuận lợi d©n sè ®«ng t¨ng nhanh ( c¬ cÊu d©n sè)
- Nguồn lao động dồi dào, trẻ, tiếp thu KHKT nhanh, gía thành lao động rẽ
- Thị trường tiêu thụ hàng hóa rộng lớn
- Trợ lực cho phát triển kinh tế và xã hội
- Hậu quả( Khó khăn c¬ cÊu d©n sè): Gây ra hậu quả lớn đối với kinh tế xã hội và tài nguyên-môi trường
-
-
- Ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, t¹o nhiÒu viÖc lµm, n©ng cao clcs
-
- Gtn gi¶m nhng d©n sè vÉn t¨ng nhanh v×:
- C¬ cÊu d©n sè níc ta trÎ
- Sè phô n÷ trong ®é tuæi sinh ®Î cao
- Gi¶m tèc ®é gia t¨ng d©n sè, tr¸nh bïng næ d©n sè
- TØ lÖ trÎ em gi¶m
- X©y dùng quy m« d©n sè hîp lÝ
- Gi¶i quyÕt c¸c hËu qu¶ d©n sè ®«ng:
- N©ng cao thu nhËp, møc sèng cho ngêi d©n
- N©ng cao gÝa trÞ tÝch lòy
- Gi¶m søc Ðp tíi c¸c vÊn ®Ò viÖc lµm, clcs, TN-MT
- T¹o thuËn lîi cho ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi
- TØ lÖ nhãm tuæi 0-14 tuæi vµ 15-59 tuæi chiÕm tØ lÖ cao
- TØ lÖ d©n sè phô thuéc cao>70%
III . MËt ®é d©n sè vµ ph©n bè d©n c
-
- D©n c tËp trung ®«ng ë ®ång b»ng ven biÓn vµ c¸c ®« thÞ lín: mdds cao nhÊt ë §BSH 1192 ng/km2- n¨m 2003;
Hai läai h×nh quÇn c nµy cã nh÷ng ®Æc ®iÓm rÊt kh¸c nhau
| Lo¹i §Æc®iÓm |
QuÇn c n«ng th«n | QuÇn c ®« thÞ |
| +MËt ®é d©n sè | -ThÊp | - Cao |
| +Quy m« d©n sè, nhµ ë | -Lµ nh÷ng ®iÓm d©n c cã quy m« d©n sè, tªn gäi kh¸c nhau: Lµng, b¶n, bu«n, phum, sãc | -Võa, nhá nhµ ë san s¸t, nhiÒu nhµ cao tÇng, khu chung c, biÖt thù, nhµ vên |
| +Ph©n bè | -Tr·i réng theo l·nh thæ, phô thuéc vµo ®Êt ®ai,… | -TËp trung ë ®ång b»ng, ven biÓn |
| +Lèi sèng | -N«ng th«n phæ biÕn | -§« thÞ phæ biÕn |
| + Kinh tÕ chÝnh (vai trß- chøc n¨ng) | -N«ng- l©m- ng nghiÖp vµ thñ c«ng nghiÖp | -C«ng nghiÖp- dÞch vô. Cã vai trß lµ trung t©m KT-CT, VH vµ khoa häc kÜ thuËt |
| +Xu híng | -HiÖn nay ®· thay ®æi ®¸ng kÓ vÒ c¬ së h¹ tÇng vµ clcs | -Ngµy cµng më réng quy m« vµ lèi sèng ®« thÞ |
c. V× sao cã sù thay ®æi tØ lÖ d©n TT-NT:
VI. Lao ®éng viÖc lµm vµ chÊt lîng cuéc sèng
1. Nguån lao ®éng: (§Æc ®iÓm nguån lao ®éng níc ta)
- ThuËn lîi:
- Níc ta cã nguån lao ®éng dåi dµo, n¨m 2003: 41,3 triÖu vµ ngµy cµng t¨ng
- Cã nhiÒu kinh nghiÖm trong s¶n xuÊt n«ng, l©m, ng nghiÖp , cÇn cï, s¸ng t¹o.
- Nguån l® trÎ, cã kh¶ n¨ng tiÕp thu khoa häc kü thuËt nhanh
- Gi¸ thµnh lao ®éng rÏ
- ChÊt lîng nguån lao ®éng ®ang ®îc n©ng cao
- T¹o ra thÞ trêng tiªu thô hµng hãa réng lín
- Khã kh¨n:
- Lao ®éng ph©n bè kh«ng ®ång ®Òu, n«ng th«n chiÕm tû lÖ cao:76%; Lao ®éng thµnh thÞ chØ chiÕm 24%- n¨m 2003, n¨m 2005= 25%
-
- Do nÒn s¶n xuÊt cña chóng ta lµ nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, ®« thÞ cha ph¸t triÓn
- PhÇn lín l® tËp trung trong SX n«ng nghiÖp: 60% lao ®éng
-
- Lao ®éng ®· qua ®µo t¹o chiÕm tû thÊp: 21,2%; Kh«ng qua ®µo t¹o cao:78,8% (N¨m 2003) . N¨m 2005 tØ lÖ l® qua ®µo t¹o: 25% => Tr×nh ®é chuyªn m«n thÊp
- ThÓ lùc nguån lao ®éng cßn kÐm
- Sö dông lao ®éng
- Sè lao ®éng cã viÖc lµm ngµy cµng t¨ng: N¨m 1991- 2003 t¨ng tõ 30,1 lªn 41,3 triÖu ngêi
- C¬ cÊu sö dông lao ®éng ®ang cã sù thay ®æi theo híng tÝch cùc:
- TØ träng lao ®éng trong ngµnh N-L-N nghiÖp gi¶m dÇn nhng vÉn cßn cao, chiÕm 60%-n¨m 2003
- TØ träng l® trong ngµnh CN-XD vµ dÞch vô t¨ng dÇn nhng cßn chiÕm tØ lÖ thÊp: 40%- n¨m 2003
- VÊn ®Ò viÖc lµm (? T¹i sao gi¶i quyÕt viÖc lµm ®ang lµ vÊn ®Ò kinh tÕ x· héi gay g¾t cña níc ta hiÖn nay? Chñ tr¬ng, biÖn ph¸p nh»m gi¶i quyÕt t«t vÊn ®Ò l®-vl?)
- Vấn đề việc làm: Gi¶i quyÕt viÖc lµm ®ang lµ vÊn ®Ò …hiÖn nay v×:
- Nguån lao ®éng níc ta hiÖn nay cã nh÷ng thuËn lîi: ...
- Bªn c¹nh ®ã nguån l® cßn gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n (h¹n chÕ): …
- NÒn kinh tÕ níc ta l¹i cha ph¸t triÓn, thiÕu vèn ®Çu t ®Ó ph¸t triÓn SX
-
-
- §« thÞ: thÊt nghiÖp 6%
- N«ng th«n: Do tÝnh chÊt mïa vô chØ sö dông hÕt 77,7%thêi gian l®
-
- Tèc ®é t¨ng trëng kinh tÕ chËm
- Thu nhËp thÊp, tiªu dïng nhiÒu tÝch lòy Ýt
- T¹o ra søc Ðp tíi vÊn ®Ò viÖc lµm, clcs…
- NhiÒu tÖ n¹n x· héi
-
- V× vËy gi¶i quyÕt viÖc lµm cho l® nh»m thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ n©ng cao clcs , æn ®Þnh an ninh quèc phßng lµ vÊn ®Ò rÊt cÇn thiÕt ë níc ta hiÖn nay.
- BiÖn ph¸p- Chñ tr¬ng
-
- Thùc hiÖn tèt c¸c chÝnh s¸ch DS- KHHG§, gi¶m gia t¨ng d©n sè tù nhiªn
- Ph©n bè l¹i lao ®éng vµ d©n c gi÷a c¸c vïng, miÒn.
- §a d¹ng ho¸ ho¹t ®éng kinh tÕ n«ng th«n; CNH-H§H ë n«ng th«n
- Ph¸t triÓn ho¹t ®éng kinh tÕ c«ng nghiÖp, dÞch vô ë thµnh thÞ,
- §a d¹ng ho¸ c¸c h×nh ®µo t¹o ®Èy m¹nh ho¹t ®éng híng nghiÖp, d¹y nghÒ, giíi thiÖu viÖc lµm xuÊt khÈu l®.
(Nªu môc 1, 2, 3 cña IV)
6. ChÊt lîng cuéc sèng:
-
- Kh¸i niÖm: Lµ kh¶ n¨ng ®¸p øng nhu cÇu vÒ vËt chÊt, tinh thÇn cho ngêi d©n bao gåm: nhµ ë, y tÕ, gi¸o dôc …
- Thµnh tùu( sgk)
- ChÊt lîng cuéc sèng cña ngêi d©n níc ta ®· vµ ®ang ®îc c¶I thiÖn vÒ thu nhËp, gi¸o dôc, y tÕ, nhµ ë, tuæi thä TB, phóc lîi x· héi.
- TØ lÖ ngêi lín biÕt ch÷ t¨ng cao: 93%- n¨m 1999
- Møc thu nhËp b×nh qu©n theo ®Çu ngêi còng t¨ng
- Tuæi thä TB t¨ng
- TØ lÖ tö vong vµ suy dinh dìng cña trÎ em gi¶m, c¸c dÞch bÖnh ®îc ®Èy lïi
- Ngêi d©n ®îc hëng c¸c dÞch vô x· héi, phóc lîi x· héi ngµy cµng tèt h¬n
- H¹n chÕ (sgk)
- CLCS cha ®ång ®Òu cã sù ph©n hãa gi÷a c¸c vïng miÒn: TT><NT, §B><MN; c¸c tÇng líp d©n c
- ChÊt lîng cuéc sèng níc ta vÉn cßn thÊp so víi møc TB thÕ giíi (TNBQ/ngêi b»ng kho¶ng 1/10 møc TB thÕ giíi)
- BiÖn ph¸p:
- §Èy m¹nh ph¸t triÓn kinh tÕ, n©ng cao thu nhËp, clcs cña ngêi d©n trªn mäi miÒn tæ quèc.
- T¨ng cêng c¸c ho¹t ®éng phóc lîi x· héi
- TriÓn khai cã hiÖu qu¶ c¸c ch¬ng tr×nh quèc gia (Xãa ®ãi gi¶m nghÌo, t¨ng cêng vèn ®Çu t cho c¸c x· nghÌo, vïng s©u vïng xa, tiªm phßng dÞch bÖnh…
TØ lÖ giíi tÝnhTØ lÖ d©n sè phô thuéc: Lµ tØ sè gi÷a ngêi cha ®Õn ®é tuæi lao ®éng vµ trªn tuæi lao ®éng so víi sè ngêi ®ang trong ®é tuæi l®
=> KÕt luËn, nhËn xÐt: TØ lÖ nhãm tuæi nµo gi¶m hoÆc t¨ng